صنعت چاپ در اروپا و ایران چگونه پا گرفت؟

استادکاران چاپ محترم بودند

نخستین چاپخانه در ایران به فرمان عباس میرزا توسط شخصی به نام آقا زین‌العابدین تبریزی در تبریز دایر شد. نخستین کتابی که در سال ۱۲۳۳ هجری قمری، یعنی چهار قرن پس از اختراع ماشین چاپ در این چاپخانه به چاپ رسید، رساله‌ای‌ست به نام رساله‌ی جهادیه. به این چاپخانه باسمه‌خانه می‌گفتند که بعدها به مطبعه تغییر نام داد. این رساله‌ی جهادیه در واقع فتح‌نامه‌ای بود که به پیروزی‌های ایران در نخستین جنگ روس و ایران می‌پرداخت. معلوم نبود اگر عباس میرزا از روی جاه‌طلبی نظامی هوس نمی‌کرد فتوحاتش را به شکل رساله‌ای منتشر کند، تا چند قرن دیگر ما می‌بایست از صنعت چاپ بی‌خبر بمانیم. ناصرالدین شاه هفت سال پس از این تاریخ زین‌العابدین تبریزی را که در این مدت چم و خم کار چاپ به دستش آمده بود به تهران فراخواند. زین‌العابدین در تهران زیر نظر منوچهر خان معتمدالدوله کتاب‌هایی چاپ کرد. این کتاب‌ها را کتاب‌های معتمدی خواندند.

عباس میرزا

عباس میرزا

از سال ۱۲۶۰ هجری قمری چاپخانه سنگی در ایران دایر شد و نخستین کتابی که از این چاپخانه بیرون آمد، حدیقه‌الشیعه نام داشت که آخوندی به نام ملا احمد اردبیلی آن را تألیف کرده بود. چاپ سنگی به مدت بیست سال در ایران رواج داشت تا این که ناصرالدین شاه در سفرش به فرنگ یک دستگاه چاپ سربی از استامبول خرید و با خود به تهران آورد. اما در تهران کسی به این دستگاه علاقه‌ای نشان نداد. یک بارون فرانسوی به نام بارون نرمان در این تاریخ از ناصرالدین شاه اجازه‌ی انتشار روزنامه‌ای را گرفت و دستگاه چاپ سربی را به راه انداخت. در این سی سال که ایرانیان با دستگاه چاپ آشنا شده بودند، چاپخانه‌ها دولتی بود و در تهران و تبریز و اصفهان کتب و نشریات دولتی را منتشر می‌کرد. استادکاران چاپ در این دوره بسیار محترم بودند و نام آنان را در انتهای کتب می‌آوردند.

One Response

  1. شهداد 7 اکتبر 2016

دیدگاه اضافه کنید