سیاه‌بازی ایرانی

در زمان‌های قدیم که سینما و تئا‌تر هنوز به ایران نیامده بود، مردم برای خود تفریحاتی داشتند. نمایش تخت حوضی که آن را سیاه‌بازی یا شوبزی هم خوانده‌اند، یکی از نمایش‌های آیینی – سنتی ایران است که در مجالس اجرا می‌شد و مردم را سرگرم می‌کرد.

سیاه که از راه می‌رسید نمایش آغاز می‌شد

در سیاه‌بازی یا شوبزی هیچوقت یک متن نمایشی وجود نداشت و نمایش فی‌البداهه اتفاق می‌افتاد. به این جهت طبیعی‌ است که این نوع نمایش بیشتر از نمایش‌هایی مانند تعزیه دگرگون شود.

یک گروه مطرب حداقل پنج الی شش نفر و حداکثر ده الی دوازده نفر بود. مطرب‌ها در قهوه‌خانه‌ای جمع می‌شدند که پاتوقشان بود. صاحب مجلس عروسی از ده یا یکی از محله‌های شهر به قهوه‌خانه می‌‌آمد و با سردسته‌ی یک گروه مطرب طی می‌کرد که در ازای مبلغی در مجلس عروسی برنامه اجرا کند. تا پیش از انقلاب این مبلغ بین سه الی پنج هزار تومان بود (هزار الی هزار و پانصد دلار) و صاحب مجلس هزینه‌ی سفر و خورد و خوراک گروه را به عهده می‌گرفت. اگر قراری که صاحب مجلس با سردسته‌ی مطرب‌ها می‌گذاشت با پول انعام بود، هر مقدار پولی که به عنوان انعام به مطرب‌ها می‌دادند از آن خودشان بود وگرنه می‌بایست پول انعام‌ها را به صاحب مجلس بدهند. از وقتی مطرب‌ها وارد ده می‌شدند، شروع می‌کردند به نواختن ساز و دهل و حتی برای جلب توجه در میدان ده می‌رقصیدند و مردم را گرد خود جمع می‌کردند. در شب اول، پس از آنکه داماد از حمام می‌آمد، بعد از شام مطرب‌ها در محوطه‌ای وسیع ساز می‌زدند و آواز می‌خواندند و می‌رقصیدند. سپس بازیگران نمایش لباس عوض می‌کردند و یکی دو ساززن در میدان می‌ماندند که در این فاصله همچنان مردم را سرگرم کنند. وقتی «سیاه»، «شلی» و دیگران از راه می‌رسیدند نمایش آغاز می‌شد.

ادامه مطلب در صفحه بعد:

دیدگاه اضافه کنید