تتو یا خالکوبی: یک آیین یا یک نیاز؟

خالکوبی و داستان‌های حماسی در شرق

قلب، شیر، عقاب و لنگر کشتی از کهن‌ترین و رایج‌ترین نقش‌های خالکوبی به شمار می‌آیند. خالکوب‌ها کار خود را نوعی هنر می‌دانند و برای خالکوبی شیوه‌هایی قائل‌اند. یکی از مهم‌ترین شیوه‌های خالکوبی، سبک یا اسلوبِ ژاپنی است. ژاپنی‌ها تا اواخر قرن نوزدهم از خالکوبی برای نشان کردن جنایتکاران و تبهکاران استفاده می‌کردند. تازه در سال ۱۸۶۸ م بود که «نیهون ایرزومی» یا خالکوبی تزئینی در ژاپن باب شد. «ایرزومی» به معنای کبودی زدن و جوهرکوب کردن است. در خالکوبی «ایرزومی» از نقش داستان‌های دزدان و یاغیان چینی استفاده می‌شود که پیشینه‌شان به قرن چهاردهم میلادی می‌رسد. در قرن هجدهم میلادی ژاپنی‌ها از حکومت «شگون‌»‌ها بیزار بودند. به این جهت خالکوبی در این دوره در نزد جوانان یاغی رواج پیدا کرد. مهم‌ترین نقش‌ها در اسلوب ایرزومی نقش اژد‌ها، شکوفه‌های گیلاس، ببر و پلنگ و میمون است. این نقش‌ها می‌بایست به گونه‌ای در کنار هم بیایند که با روح جهان اساطیری و جهان افسانه‌های ژاپنی مطابقت داشته باشند. به این جهت خالکوب می‌بایست علاوه بر مهارت در خالکوبی با داستان‌های اساطیری آشنا باشد.

در ایران هم خالکوب‌ها با داستان‌های حماسی شاهنامه آشنا بودند. صحنه‌ی نبرد رستم با سهراب از مهم‌ترین مضامین خالکوبی ایرانی است. خالکوبی، پرده‌خوانی و سخنوری از هنرهای مردمی ایران است که متأثر از حماسه‌ی ایرانی در داستان‌های شاهنامه شکل گرفته و مردم را در کوچه و بازار و در قهوه‌خانه‌ها سرگرم می‌کرده است. عباس کیارستمی تیتراژ فیلم قیصر را با بدن‌های برهنه و خالکوبی‌شده‌ی جاهل‌ها و کلاه مخملی‌ها در حیاط آریانا فیلم تهیه کرد.

ادامه در صفحه بعد:

دیدگاه اضافه کنید